Wat is SSH en hoe werkt het precies?

SSH, kort voor Secure Shell, is een versleutelde verbinding waarmee je op afstand inlogt op een server en daar opdrachten uitvoert, alsof je er zelf achter zit. Het verving het onversleutelde Telnet. Bij webhosting gebruik je SSH om bestanden te beheren, back-ups te maken, WordPress bij te werken of scripts te draaien. En steeds vaker om een AI-assistent als Claude Code of Codex van OpenAI op je server te laten werken. Hieronder lees je hoe SSH werkt, hoe je verbinding maakt, wat je nodig hebt voor een AI-koppeling en welke Nederlandse hosters SSH aanbieden.

Zo werkt SSH

SSH werkt met een client en een server. De client is het programma op je eigen computer, de server is de machine bij je hoster. Alles wat je typt en alles wat terugkomt, gaat versleuteld over de lijn. Iemand die meekijkt op het netwerk ziet dus geen wachtwoorden of bestanden.

Voordat je opdrachten kunt geven, moet je je aanmelden. Dat kan op twee manieren:

• Met een wachtwoord. Eenvoudig, maar kwetsbaarder: wie het wachtwoord raadt of onderschept, komt binnen.
• Met een SSH-sleutel. Je maakt een sleutelpaar aan: een privésleutel die op je eigen computer blijft en een publieke sleutel die je bij de server neerzet. Dit is veiliger en bij een aantal hosters verplicht.

De standaardpoort voor SSH is poort 22. Veel hosters gebruiken bij gedeelde hosting een andere poort, bijvoorbeeld om geautomatiseerde inlogpogingen te beperken. Welke poort je nodig hebt, staat in het controlepaneel of de kennisbank van je hoster; verderop staat een overzicht.

Hoe gebruik ik SSH? Verbinding maken in vier stappen

1. Zet SSH aan bij je hoster. Bij veel pakketten staat SSH standaard uit; je zet het aan in het controlepaneel. Daar vind je ook je gebruikersnaam, de servernaam en de poort.
2. Open een terminal. Op een Mac of Linux-computer zit SSH er standaard in. Windows 10 (vanaf versie 1809) en Windows 11 hebben een ingebouwde OpenSSH-client; staat die er niet, dan voeg je hem toe via Instellingen, Optionele onderdelen. Je gebruikt hem in PowerShell of Windows Terminal.
3. Maak verbinding. Typ ssh gebruikersnaam@servernaam -p poort, bijvoorbeeld ssh jan@server.voorbeeld.nl -p 22. De eerste keer vraagt je computer of je de server vertrouwt; controleer de vingerafdruk als je hoster die publiceert.
4. Log in en werk. Met een wachtwoord of je sleutel. Daarna voer je opdrachten uit op de server. Met exit sluit je de verbinding.

Een SSH-sleutel aanmaken

Typ in je terminal ssh-keygen -t ed25519 en kies een wachtwoordzin: dan is je sleutel waardeloos voor wie alleen het bestand in handen krijgt. Op Windows komen de sleutels in de map C:\Users\jouwnaam\.ssh\, op Mac en Linux in ~/.ssh/. Het bestand dat eindigt op .pub is je publieke sleutel: die plak je in het controlepaneel van je hoster. Het andere bestand is je privésleutel. Die deel je met niemand, ook niet met een chatbot.

Liever een programma met vensters?

De ingebouwde client is genoeg, maar er zijn ook programma’s met een grafische schil. De bekendste voor Windows:

• PuTTY: de bekendste, gratis en eenvoudig.
• KiTTY: gebaseerd op PuTTY, met extra functies.
• MobaXterm: gratis versie plus een betaalde Pro-versie, met ingebouwde bestandsbrowser.
• SmarTTY: gratis, met tabbladen en bestanden kopiëren via SCP.

Veelgebruikte SSH-commando’s bij hosting

• ssh: verbinding maken met een server.
• scp: bestanden veilig kopiëren tussen je computer en de server.
• rsync: mappen synchroniseren, handig voor back-ups.
• ssh-keygen: een sleutelpaar aanmaken.
• tmux: meerdere sessies naast elkaar, die blijven draaien als je verbinding wegvalt.

De opties ssh -p, -i, -l en -t

Achter het commando ssh kun je opties zetten. Deze vier kom je bij hosting het vaakst tegen:

• -p: de poort, als je hoster niet poort 22 gebruikt. Voorbeeld: ssh jan@server.voorbeeld.nl -p 4000.
• -i: welke privésleutel je gebruikt, handig als je meerdere sleutels hebt. Voorbeeld: ssh -i ~/.ssh/hosting_ed25519 jan@server.voorbeeld.nl.
• -l: de gebruikersnaam, als alternatief voor jan@. Voorbeeld: ssh -l jan server.voorbeeld.nl.
• -t: dwingt een volwaardige terminal af, nodig als je in één keer een interactief programma start. Voorbeeld: ssh -t jan@server.voorbeeld.nl top.

SSH en AI: Claude Code of Codex aan je server koppelen

AI-assistenten voor programmeren werken in een terminal: ze lezen bestanden, stellen wijzigingen voor en voeren opdrachten uit. Via SSH kunnen ze dat ook op je server doen. Dat is handig om een WordPress-site te laten onderzoeken, een fout in een logbestand te laten uitzoeken of een script te laten schrijven en testen, zonder alles zelf te kopiëren en te plakken.

Er zijn grofweg drie manieren:

• Via de desktopapp. In de Claude-desktopapp (tabblad Code) kun je een SSH-sessie starten op een eigen server; de app installeert Claude Code dan zelf op die server. De ChatGPT-desktopapp kan met Codex een remote project toevoegen vanaf een SSH-host; daarvoor moet Codex op de server geïnstalleerd en ingelogd zijn.
• Via VS Code. Met de extensie Remote – SSH werk je in VS Code direct op je server, en extensies zoals die van Claude Code draaien dan mee op die server.
• Direct op de server. Je logt zelf in via SSH en start daar de terminalversie van Claude Code of Codex.

De gewone ChatGPT-webchat kan zelf geen SSH-verbinding met je server maken. Daarvoor heb je een van de tools hierboven nodig.

Wat heb je nodig op je hosting?

Voor de SSH-sessies van de Claude-desktopapp noemt Anthropic deze eisen aan de server: een Linux-, macOS- of Windows-machine met een x86_64- of arm64-processor, SFTP ingeschakeld, ongeveer 1 GB vrije ruimte in je thuismap en een shell die opdrachten via SSH uitvoert. Op een VPS heb je dat allemaal zelf in de hand. Bij gedeelde hosting is SSH vaak beperkter: een afwijkende poort, een schijfquotum of een afgeschermde omgeving. Controleer daarom eerst of je pakket SSH biedt en of er genoeg ruimte is. Draai je meerdere sites of wil je een assistent zwaar laten werken, dan is een VPS de logische stap.

Zo houd je het veilig

Een AI-assistent met SSH-toegang kan alles wat jij op die server kunt, dus ook bestanden verwijderen. Een AI-assistent kan bovendien alles lezen waar die gebruiker bij kan, ook wp-config.php met het wachtwoord van je database. Claude Code en Codex hebben allebei instellingen voor hoeveel de assistent zelf mag; Codex draait standaard zonder netwerktoegang, en bij Claude Code kun je kiezen voor een stand waarin je elke wijziging en opdracht zelf goedkeurt. Een paar vuistregels:

• Gebruik een SSH-sleutel, geen wachtwoord, en plak nooit wachtwoorden of privésleutels in een chat.
• Werk op een kopie of testomgeving (staging) in plaats van op je live site, en maak eerst een back-up van bestanden en database.
• Kies de stand waarin je opdrachten zelf goedkeurt en lees mee, zeker bij verwijderen, verplaatsen of databasewijzigingen.
• Geef niet meer rechten dan nodig: een eigen gebruiker of een afgeschermde map is beter dan volledige beheerdersrechten.

Bieden hostingbedrijven standaard SSH aan?

Dat hangt af van het type pakket:

• Gedeelde hosting: bij steeds meer Nederlandse hosters zit SSH erbij, maar vaak staat het standaard uit, met een afwijkende poort of alleen met een sleutel. Bij sommige hosters niet in het goedkoopste pakket.
• VPS en dedicated servers: SSH is vrijwel altijd standaard, meestal met volledige beheerdersrechten.
• Managed hosting: de hoster beheert de server, en SSH kan beperkt of uitgeschakeld zijn.

Zo zit het bij een aantal bekende Nederlandse hosters (gedeelde webhosting, gecontroleerd op hun eigen sites op 27 oktober 2026):

Poorten en voorwaarden kunnen veranderen. Kijk bij twijfel in het controlepaneel of de kennisbank van je hoster.

Veelgestelde vragen over SSH

Wat betekent SSH?

SSH staat voor Secure Shell: een beveiligde (secure) toegang tot de opdrachtregel (shell) van een andere computer.

Welke poort gebruikt SSH?

Standaard poort 22. Hosters wijken daar vaak van af; mijn.host gebruikt bijvoorbeeld 26, Versio 4000 en Vimexx 7685. Je geeft de poort mee met -p, zoals in ssh jan@server.voorbeeld.nl -p 4000.

Wat is het verschil tussen SSH en SFTP?

SFTP gebruikt dezelfde versleutelde SSH-verbinding, maar alleen om bestanden over te zetten, bijvoorbeeld met FileZilla. Met SSH kun je daarnaast opdrachten uitvoeren op de server.

Is SSH veilig?

De verbinding zelf is versleuteld. Het zwakke punt is meestal het inloggen: gebruik een SSH-sleutel in plaats van een wachtwoord, bewaar je privésleutel alleen op je eigen computer en zet SSH uit als je het niet gebruikt.

Kan ChatGPT of Claude via SSH op mijn server werken?

Ja, via de desktopapps of de terminaltools: Claude Code (Anthropic) en Codex (OpenAI) kunnen via SSH op een server werken. De gewone ChatGPT-webchat kan dat niet. Je hebt wel een hostingpakket met SSH nodig, en bij gedeelde hosting genoeg vrije ruimte en de juiste rechten. Zie SSH en AI hierboven.

Laatst gecontroleerd: 27 oktober 2026. Gegevens over Claude Code en Codex komen uit de documentatie van Anthropic en OpenAI; SSH-gegevens per hoster uit hun eigen sites en kennisbanken.